Smithsonian Institution

Smithsonian Institution, potocznie nazywany po prostu Smithsonian, jest najstarszą i największą na świecie instytucją muzealno‑naukową, założoną w 1846 roku w Waszyngtonie w Stanach Zjednoczonych. Składa się z 19 muzeów i galerii, 21 placówek badawczych oraz kompleksu administracyjnego, a jej zbiory liczą ponad 154 miliony eksponatów, dokumentów i obiektów przyrodniczych.

Historia

Fundatorem Smithsonian Institution był brytyjski naukowiec i filantrop James Smithson, który w testamencie zostawił 2 miliony dolarów amerykańskich na „utworzenie i utrzymanie” instytucji poświęconej "wzrostowi i rozprzestrzenianiu się wiedzy". Testamencie w 1829 roku zasugerowano, aby środki te zostały wykorzystane w USA, które 10 kwietnia 1846 roku przyjęły fundusz i powołały Smithsonian Institution pod pieczęcią Kongresu.

Struktura organizacyjna

Smithsonian jest organizacją federalną, której zarząd stanowi Rada Dyrektorów oraz sekretarz – najważniejszy urzędnik operacyjny. Do najważniejszych jednostek należą:

• National Museum of Natural History – muzeum przyrodnicze
• National Air and Space Museum – muzeum lotnictwa i kosmonautyki
• National Museum of American History – muzeum historii USA
• Smithsonian Institution Building (The Castle) – siedziba administracyjna i biblioteka centralna
• Smithsonian Astrophysical Observatory – jednostka badawcza w dziedzinie astronomii

Muzea i galerie

Smithsonian posiada jedną z największych sieci muzeów na świecie. Najbardziej znane z nich to:

1. National Museum of Natural History – zbiory geologiczne, paleontologiczne i biologiczne, w tym słynna kość szczęki tyranozaura.
2. National Air and Space Museum – eksponaty lotnicze, m.in. pierwszy samolot braci Wright oraz lądownik Apollo 11.
3. National Museum of American History – przedmioty kultury materialnej USA, w tym oryginalny Deklaracja Niepodległości.
4. National Portrait Gallery – portrety znanych postaci amerykańskiej historii.
5. Smithsonian American Art Museum – dzieła sztuki amerykańskiej od XVII do XXI wieku.
6. National Museum of African Art – sztuka i rzemiosło afrykańskie.

Główne obiekty i lokalizacje

Większość muzeów Smithsonian znajduje się w okolicach National Mall, rozległego parku publicznego w centrum Waszyngtonu. Główną siedzibą administracyjną jest charakterystyczny budynek w stylu neogotyckim, potocznie zwany „The Castle”, przy Pennsylvania Avenue.

Działalność naukowa i edukacyjna

Poza funkcją muzealną Smithsonian prowadzi rozległe badania naukowe w dziedzinach przyrodniczych, kosmicznych, humanistycznych i technologicznych. Instytucja publikuje liczne czasopisma, organizuje wystawy edukacyjne oraz programy edukacyjne dla szkół i szerokiej publiczności. W ramach Programu Smithsonian udostępnia cyfrowe zasoby, które są dostępne bezpłatnie online.

Znaczenie i dziedzictwo

Smithsonian Institution odgrywa kluczową rolę w kulturze i edukacji Stanów Zjednoczonych, a także w promowaniu międzynarodowej współpracy naukowej. Jego zbiory i programy przyciągają rocznie ponad 30 milionów zwiedzających, czyniąc go jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych i edukacyjnych w kraju.

Patronat i finansowanie

Smithsonian jest finansowany z trzech głównych źródeł: przyznawanego przez federalny budżet rządu Stanów Zjednoczonych, darowizn prywatnych oraz opłat za niektóre specjalne programy i wynajmy przestrzeni wystawienniczych.

Instytucja kontynuuje misję swojego fundatora – „troskę o ludzkość poprzez szerzenie wiedzy, sztuki i nauki” – i pozostaje jednym z najważniejszych symboli naukowego i kulturalnego dziedzictwa USA.